Levenscyclus

Icoontje doorverwijspaginaZie Levenscyclus (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Levenscyclus.

De levenscyclus (ook wel: biologische levenscyclus) van zich geslachtelijk voortplantende organismen is de volledige opeenvolging van de fasen van groei en ontwikkeling van het moment vanaf de vorming van de eencellige zygote tot aan de vorming van de eencellige haploïde gameten.[1] De groei en ontwikkeling bestaat uit celdelingen, celdifferentiatie en morfogenese (en vooral bij dieren ook wel: ontogenie). Bij organismen die zich alleen ongeslachtelijke voortplanten spreekt men gewoonlijk niet van een levenscyclus.

Door versmelting (plasmogamie) zorgen de haploïde gameten (de mannelijke en vrouwelijke cellen voor de geslachtelijke voortplanting) voor de bevruchting en voor de vorming van de diploïde zygote en eventueel de verdere vorming van een diploïde individu.

Bij de meiose (reductiedeling, rijpingsdeling), ergens in de levenscyclus, vindt de overgang plaats van een diploïde fase naar een haploïde fase.

De typologie van levenscycli berust op

  1. de afwisseling van een diploïde kernfase (diplofase) en een haploïde kernfase (haplofase);
  2. de mate waarin groei en ontwikkeling plaatsvindt tot een meercellige generatie in
    • de diplofase na de bevruchting en vorming van de eencellige, diploïde zygote (zoals de bevruchting van de eicel door een zaadcel), en
    • de haplofase na de meiose met uiteindelijk de vorming van de haploïde gameten;
  3. de afwisseling van individuen.

Voor de opkomst van de moleculaire biologie was het systematisch onderzoek aan de verschillende planten- en algengroepen, en in het bijzonder van de fylogenie, niet alleen gebaseerd op morfologische kenmerken, en de ontwikkeling van die kenmerken, maar ook op de analyse van de levenscyclus.

Omdat het traditionele onderzoek aan levenscycli al zeer langs plaats vindt aan onderling zeer diverse groepen (in het bijzonder aan verschillende groepen van algen), worden er veel verschillende termen gebruikt. Soms worden verschillende termen voor hetzelfde begrip gebruikt, of omgekeerd: een term wordt gebruikt in verschillende vakgebieden voor verschillende begrippen.

Het begrip "levenscyclus" wordt vooral gebruikt in de plantkunde in de oude, zeer ruime omgrenzing (dus inclusief algen, schimmels en planten), en slaat dus op de meercellige, eukaryoten, al of niet met fotosynthese.

Ook wordt de term levenscyclus wel in andere betekenissen gebruikt, zoals in verband met

Daarnaast wordt de term ook losjes gebruikt bij de beschrijving van de levensfasen van een organisme, zoals de mens.

Ook buiten de biologie wordt de term levenscyclus wel gebruikt, vaak in een figuurlijke of overdrachtelijke betekenis.