Periodiek systeem

Periodiek systeem in de moderne standaardvorm met 18 kolommen

Het periodiek systeem, of voluit het periodiek systeem der elementen, is een tabel met daarin de chemische elementen, geordend volgens hun atoomnummers (aantal protonen in de atoomkern), zodanig dat elementen met vergelijkbare elektronenconfiguratie (en daardoor met vergelijkbare stofeigenschappen) boven elkaar staan. De tabel bevat vier rechthoekige blokken: de s-, p-, d- en f-blokken. Over het algemeen zijn binnen één rij (periode) de elementen die aan de linkerkant staan metalen en die aan de rechterkant niet-metalen.

De rijen van de tabel worden periodes genoemd; de kolommen heten groepen. Zes groepen (kolommen) hebben namen en nummers: bijvoorbeeld, de elementen uit groep 17 zijn de halogenen en in groep 18 zijn de edelgassen. Het periodiek systeem kan gebruikt worden om overeenkomsten te vinden tussen de eigenschappen van elementen, en de eigenschappen te ontdekken van nieuwe of nog onbekende elementen. Het periodiek systeem is een nuttig raamwerk om chemisch gedrag mee te analyseren, en het wordt uitgebreid gebruikt in de chemie en andere natuurwetenschappen.

Hoewel er voorgangers bestaan, werd de eerste herkenbare tabel gepubliceerd door Dmitri Mendelejev in 1869. Hij ontwikkelde zijn tabel om periodieke trends aan te tonen in de toen bekende elementen. Mendelejev voorspelde ook enkele eigenschappen van toen onbekende elementen, waarvan hij verwachtte dat die de gaten in de tabel zouden vullen. Toen die elementen werden ontdekt, bleken zijn voorspellingen grotendeels correct te zijn geweest. Het periodieke systeem van Mendelejev is sindsdien uitgebreid en verfijnd door het ontdekken of synthetiseren van meer nieuwe elementen en het ontwikkelen van nieuwe theoretische modellen om het chemisch gedrag te verklaren.