Anticonceptie | methoden van anticonceptie

Methoden van anticonceptie

Hormonale anticonceptie

Hormonale anticonceptie werkt door middel van hormonen die de ovulatie blokkeren en/of de innesteling van een embryo in de baarmoeder belemmeren.

Hormonale methoden zijn:

  • de pil, de orale anticonceptiepil.
  • de prikpil, een injectie die zo'n 12 weken tegen zwangerschap beschermt.
  • anticonceptiepleister (Evra, deze pleister bevat in feite dezelfde stoffen als de pil. De pleister wordt 3 weken gedragen, waarna een pleisterloze week volgt.
  • implantaat (Implanon), dit is een lucifergroot implantaat dat door de arts in de bovenarm wordt gebracht en 3 jaar tegen zwangerschap beschermt. Na verwijdering herstelt de menstruatiecyclus binnen 1 tot 2 weken.
  • vaginale anticonceptiering (Nuvaring), dit is een flexibele ring van kunststof die gedurende 3 weken in de vagina wordt gedragen, waarna een stopweek volgt.
  • hormoonhoudend spiraaltje (Mirena), dit spiraaltje wordt net als een gewoon koperhoudend spiraaltje door de arts in de baarmoeder gebracht, waarna het de vrouw 5 jaar tegen zwangerschap beschermt. Verder zorgt het voor atrofie van het baarmoederslijmvlies waardoor de meerderheid van de vrouwen na ongeveer 6 maanden (nagenoeg) geen menstruatie meer heeft. Bij ongeveer 75% van de vrouwen blijft een ovulatie cyclus van de eierstokken aanwezig.
  • de morning-afterpil bevat een hormoon en zorgt ervoor dat de embryo niet kan innestelen in het baarmoederslijmvlies. De morning-afterpil kan, zoals de naam al zegt, niet als preventief anticonceptiemiddel worden gebruikt.

Niet-hormonale anticonceptie

  • onthouding, geen geslachtsgemeenschap hebben. Verder kan men ervoor kiezen weliswaar seksueel contact te hebben, maar geen vaginale geslachtsgemeenschap. Men dient hierbij wel zorgvuldig te voorkomen dat sperma niet alsnog bij deze methoden in de vagina komt.
  • coitus interruptus, voorkomen dat de zaadcellen in de vagina kunnen komen door de penis uit de vagina terug te trekken voor de zaadlozing. Deze techniek is bijzonder onbetrouwbaar als anticonceptiemiddel, doordat het voorvocht ook zaadcellen kan bevatten.
  • coitus reservatus, er is wel geslachtsgemeenschap, maar er wordt niet geëjaculeerd. Ook dit is geen betrouwbare methode. Tegenwoordig meer een vorm van Slow Sex.
  • kalendermethode, onthouding gedurende de periode dat er een rijpe eicel aanwezig kan zijn bij de vrouw. Praktisch wil dit zeggen dat de geslachtsgemeenschap alleen plaatsvindt in de onvruchtbare periode van de vrouw. Vroeger werd dit gebaseerd op de datum van de laatste menstruatie (methode van Ogino-Knaus). Tegenwoordig worden ook andere methoden gebruikt om deze periode te bepalen. Bij een onregelmatige cyclus is de precieze periode van de eisprong onzeker en is deze methode minder betrouwbaar.
  • De symptothermale methode heeft ongeveer dezelfde methodezekerheid als de pil. Bij de pil ligt het aantal zwangerschappen bij juist gebruik op ongeveer 3 per 1000 vrouwen per jaar.[2] De symptothermale methode leidt bij juist gebruik ook tot een ongewenste zwangerschap bij circa 3 op de 1000 vrouwen per jaar.[3] Deze methode meet het hormoonniveau in het lichaam aan de hand van de temperatuur en de cohesie van het cervixslijm.
  • De methode van Billings gebruikt het observeren van veranderingen in het slijm in de baarmoedermond om de vruchtbaarheid te bepalen.[4]
  • Digitale apparaten. Veel van de genoemde natuurlijke methoden kunnen gebruikmaken van elektronische hulpmiddelen. Reeds in de jaren negentig werd er gebruikgemaakt van behulp van een computergestuurd apparaatje.[5] Tegenwoordig zijn er apps,[6] waarmee je de diverse signalen van het lichaam kunt meten en zien of je in je vruchtbare periode zit. Zo meet men hormonen 8x per maand met bijvoorbeeld Persona, circa 94% betrouwbaar) of de temperatuur van het lichaam heel nauwkeurig (2x per dag bijvoorbeeld met de Cyclotest 2 Plus, circa 97% betrouwbaar). De twee genoemde apparaten zijn de meest bekende, veelvuldig gebruikte en betrouwbaarste in omloop in en rondom Nederland. Ze geven aan wanneer je wel of niet vruchtbaar bent. Een methode die verschillende metingen combineert, is betrouwbaarder.[7] Als je niet zwanger wilt raken tijdens de vruchtbare methode (dag 8-19 van de menstruatiecyclus), vereist dit een goede instructie en begeleiding, zelfdiscipline en als partners een echte aandacht voor elkaar.
  • spermicide (zaaddodend middel in de vorm van pasta of schuimtablet) zorgt ervoor at de zaadcellen niet overleven.
  • (koperhoudend) spiraaltje zorgt ervoor dat het embryo niet kan innestelen in het baarmoederslijmvlies.
  • condoom en vrouwencondoom zorgen ervoor dat de zaadcellen niet bij de eicel kunnen komen door een fysieke barrière. Alleen het condoom heeft daarbij het bijkomend voordeel dat deze de overdracht van seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's) kan voorkomen.
  • pessarium, vaak in combinatie met een zaaddodende pasta, zorgt ook voor een fysieke barrière tussen zaadcellen en eicel.

Definitieve operatieve methoden

  • sterilisatie van de vrouw: afsluiting van de eileider met een clip of ring of dicht branden, waardoor er geen zaadcellen of eicellen meer door de eileider kunnen. Dit gebeurt meestal met een laparoscopie (kijkoperatie) in een dagbehandeling.
  • een nieuwere methode van sterilisatie van de vrouw is het plaatsen van een veertje (Essure van de firma Bayer), een spiraalvormig gewonden draad, in de eileider tijdens een hysteroscopie. Daarbij moet met behulp van een echoscopie of röntgenfoto gecontroleerd worden of het veertje op de goede plek zit. Door het veertje zal de eileider in ongeveer drie maanden tijd dichtgroeien.[bron?] Na deze drie maanden is de eileider afgesloten en beschermt deze behandeling dus tegen zwangerschap. Het voordeel ten opzichte van sterilisatie met een kijkoperatie is dat deze ingreep veel kleiner is en poliklinisch verricht kan worden. Tros Radar besteedde aandacht aan de klachten van vrouwen over deze methode.[8] Activiste Erin Brockovich trekt ten strijde tegen de firma Bayer.[9]
  • sterilisatie van de man, vasectomie: afsluiting van de zaadleider, waardoor geen zaadcel meer door de zaadleider kan. Dit is een zeer kleine ingreep die poliklinisch verricht kan worden.

Deze operatieve methoden van sterilisatie zijn in principe definitief. Hersteloperaties zijn wel mogelijk, maar geven lang niet altijd het gewenste resultaat. Hersteloperaties bij de man leiden in circa 30-75% van de gevallen tot een herstel van de vruchtbaarheid, afhankelijk ook van hoelang geleden de sterilisatie verricht werd (hoe langer geleden, hoe minder kans op succes). Bij de vrouw is het succespercentage van de hersteloperatie na sterilisatie erg klein, afhankelijk van de methode die is toegepast. Dat wil zeggen dat men bij de beslissing voor een operatieve sterilisatie ervan uit mag gaan, dat er geen herstel van de vruchtbaarheid op zal treden. Men moet dus heel zeker weten, dat men geen kinderen meer zal willen in de toekomst.