Enter (plaats) | bevolking

Bevolking

Religie

De Nederlands-hervormde kerk in Enter, uit 1709
De rooms-katholieke kerk in Enter

In Enter wonen, in vergelijking met de omliggende plaatsen, veel rooms-katholieken. Dit is opvallend omdat het katholicisme vooral in het oosten van Twente aangehangen wordt. Er is sprake van enige mate van onkerkelijkheid. Niet-christelijke religies zijn nauwelijks vertegenwoordigd, doordat er slechts weinig allochtonen in Enter wonen.

Er is een aantal kerkgebouwen in het dorp:

De gereformeerden en de hervormden hebben zich op 1 mei 2004 aangesloten bij de Protestantse Kerk in Nederland (PKN).

In religieus opzicht is Enter altijd bijzonder geweest. Rond 1400 zou er een katholieke kapel zijn gebouwd, gewijd aan Antonius van Egypte (Antonius Abt). In 1636, ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog, werd het katholieke geloof in Nederland verboden en werd de kapel verwoest. De classis van Deventer constateerde echter dat het "oude geloof" in Enter nog steeds aangehouden werd en dat er nog steeds openlucht "BaƤls-kerkdiensten" gehouden werden bij de verwoeste katholieke kapel. In Enter leek men zich toen al weinig aan te trekken van landelijke verordeningen en religieuze verschillen. Protestanten en katholieken leefden zonder problemen naast elkaar. De Enterse schippers dreven immers handel met iedereen, waardoor een sfeer van 'leven en laten leven' ontstond. In 1709 kreeg Enter een protestantse kerk.[2]

De hervormde protestantse kerk aan de Dorpsstraat herbergt een bijzondere, oude kerkklok uit 1312. De klok zou gegoten zijn door de rondreizende monnik Nicolaus en is voorzien van diagonale krassen om kwade geesten weg te leiden. Tot 1846 hingen de kerkklokken van de hervormde kerk in de lindebomen rondom, maar toen deze aan vervanging toe waren werd de huidige klok uit 1312 overgenomen van een kerk uit het Friese Jutrijp. In de Tweede Wereldoorlog werd de klok door de Duitsers gevorderd, maar in 1946 kwam hij terug naar Enter. De klok is voorzien van een voorstelling van een slang die in zijn eigen staart bijt, symbool voor eeuwigheid en oneindigheid.[2]

Tradities

Zoals in veel plaatsen in Twente en de Achterhoek heeft de autochtone bevolking in Enter bijnamen. Een opvallend verschil met veel andere plaatsen is dat de bijnamen in Enter veelal niet zijn gekoppeld aan de naam van de boerderij waar de familie woonde. De bijnamen, vaak scheldnamen genoemd, zijn regelmatig ontstaan naar aanleiding van een opvallend uiterlijk kenmerk of opvallend gedrag van een ver familielid. Sommige oudere bewoners kennen tot op de dag van vandaag nog steeds slechts de bijnaam en niet de echte naam. Dit is typerend voor dorpen in deze regio.

De traditie van het klompenmaken wordt in Enter nog altijd in stand gehouden. Enter wordt daarom ook vaak het "Klompendorp" genoemd. 's Zomers zijn er vaak open dagen, waarop de klompenmakers hun ambacht laten zien.

Volksaard en spraak

Hek 'Enter Mors', nabij de Regge

De Enternaren houden ervan zich af te zetten tegen wat gebruikelijk is en zijn dan ook trots op hun dialect, hun feesten en op de cultuur in het dorp in het algemeen. De bewoners worden vaak gekscherend als "dwarsliggers" betiteld. Het dialect in Enter wijkt duidelijk af van dat van omliggende plaatsen.

De Enterse vrijgevochten volksaard zou zijn oorsprong vinden in de schippershistorie. In 1675 waren 41 van de 71 families in Enter schippers; in 1748 waren er 70 schippers op een totaal van 216 families. Door hun reizen en contacten met mensen buiten Twente ontwikkelden de Enterse schippers een vrijgevochten karakter, dat terug te vinden zou zijn in de huidige ruimdenkende en vrije Enterse volksaard.[2]

Politiek

De kiezers in Enter stemmen wat progressiever en linkser dan de kiezers in de omliggende plaatsen. Het contrast met het conservatieve Rijssen is groot. In november 2008 kwam de politieke partij FvM in zwaar vuur toen raadslid Van Maasacker aangaf dat het dorp beter bij de gemeente Rijssen-Holten gevoegd kon worden, omdat het dorp dan "beter af" zou zijn.[4] Volgens het raadslid zouden "Enternaren zich achtergesteld voelen bij Wierden".[5]

Ook in de 19e eeuw was de verhouding met Wierden al onderwerp van discussie. Tussen 1811 en 1818 hoorde Enter bij de gemeente Rijssen. Door een grenswijziging werd Enter in 1818 bij Wierden gevoegd. Dit leidde tot commotie, omdat Enternaren zich geheel niet verbonden voelden bij Wierden. Enter was destijds qua inwonertal groter dan Wierden, er was amper een fatsoenlijke wegverbinding tussen Enter en Wierden en bovendien richtten Enternaren zich sociaal, economisch en kerkelijk veel meer op Rijssen. Extra wrevel kwam voort uit het feit dat er in 1884 een gemeentehuis in Wierden werd gebouwd, waarmee het gemeentelokaal in Enter verviel. Hiermee werd de basis gelegd voor jarenlange politieke spanningen tussen Enter en Wierden. In 1909 liep een poging van Enter en Ypelo om een gemeente op te richten afzonderlijk van Wierden op niets uit, omdat Ypelo op het laatste moment toch haar steun aan Wierden gaf.[2]

Voor informatie over de gemeentepolitiek, zie Wierden.